Przepustka Scheuno-Ost
Oryginał z napisem Bereitschaftslager Scheuno-Ost über Forst (Lausitz) materialnie potwierdza używanie tej nazwy obozu.
metoda Dolnych Łużyc
Najpierw źródło, potem obraz
Kwerendę wykonano warstwowo: osobno fotografie, mapy, lotnictwo, archiwa, biblioteki cyfrowe, katalogi muzealne i źródła lokalne; następnie porównano daty, miejsce i prawa do użycia.
otwarta licencja
Możemy pokazać
Materiał ma jasny status Public Domain albo CC i może być prezentowany z właściwym opisem.
rekord archiwalny
Możemy udowodnić
Sygnatura, instytucja i data są możliwe do sprawdzenia, nawet jeśli skan nie jest publiczny.
linkowane źródło
Możemy wskazać
Materiał jest odnaleziony, lecz prawa do wtórnej publikacji nie są wystarczająco jasne.
autorska synteza
Możemy wyjaśnić
Schematy Fundacji porządkują źródła, bez udawania historycznej fotografii.
Cezura galerii: ≤ 1992. Materiał musi przedstawiać stan z 1992 r. lub wcześniejszy. Dzięki tej zmianie fotografie CIR wykonane w 1992 r. i wykorzystane w ekspertyzie G.E.O.S. wchodzą do galerii. Film z 1993 r. i współczesne fotografie ruin pozostają poza cezurą.
oryginały w zbiorach projektu
Dokumenty i fotografie, które możemy pokazać
Rzeczywiste materiały źródłowe przekazane Fundacji — nie rekonstrukcje ani dekoracyjne grafiki.
Legitymacja jeńca
Legitymacja polskiego jeńca Stalagu III B z oznaczeniem „Werk Forst” łączy konkretną osobę z systemem pracy przy zakładzie.
Raport wywiadu alianckiego
Strona raportu rozpoznawczego opisującego zakład i jego wyposażenie, zestawiana z dokumentacją techniczną oraz radzieckimi wykazami demontażu.
otwarte materiały
Forst przed DSC - obrazy, które możemy legalnie pokazać
To kontekst miasta i krajobrazu, a nie fotografie samej fabryki. Dzięki jasnym prawom stanowią bezpieczny wizualny punkt wejścia.
Obraz zewnętrzny niedostępny - użyj linku źródłowego.
Sorauerstraße · 1917
Historyczna pocztówka Forst. Kierunek Sorau łączy wizualnie miasto z przestrzenią, w której później rozwinęły się zakłady i zaplecze Scheuno.
Wikimedia Commons / Zeno · Public Domain.
Źródło i prawa →
Obraz zewnętrzny niedostępny - użyj linku źródłowego.
Berliner Platz · 1919
Widok Forst sprzed budowy DSC. Pozwala odróżnić przedwojenny obraz miasta od późniejszej infrastruktury wojennej.
Wikimedia Commons / Zeno · Public Domain.
Źródło i prawa →
Mapa zewnętrzna niedostępna - użyj linku źródłowego.
Arkusz Sorau · 1893
Mapa regionu przed powstaniem zakładów. Pomaga czytać dawną sieć dróg, miejscowości i dolinę Nysy.
Reichsamt für Landesaufnahme / Rumsey / Commons. Strona pliku wskazuje public domain.
Mapa i prawa →nowe znalezisko
Forst z powietrza w latach 1929-1931
W Deutsche Digitale Bibliothek odnaleziono serię skośnych zdjęć lotniczych Forst. Są zdigitalizowane przez Landesarchiv NRW i oznaczone CC BY-SA 4.0.
07.1930 · CC BY-SA 4.0
Forst (Lausitz b. Cottbus) · RW 0229, 30096
Fotografia lotnicza Junkers Luftbild. DDB udostępnia funkcję pobrania i dokładną informację o licencji.
Otwórz rekord / pobierz w DDB →
07.1930 · CC BY-SA 4.0
Forst, Westteil · RW 0229, 30099
Drugi zweryfikowany widok lotniczy z tej samej serii Hansa Luftbild.
Otwórz rekord / pobierz w DDB →
1930 · CC BY-SA 4.0
Spreewald, Forst und Schützenhaus im S. · RW 0229, 29676
Kolejny punkt w serii, wartościowy do odtwarzania układu miasta i przedwojennego otoczenia.
Otwórz rekord / pobierz w DDB →Te fotografie nie pokazują jeszcze zakładu DSC, którego budowa ruszyła później. Ich znaczenie polega na pokazaniu krajobrazu i miasta przed inwestycją zbrojeniową.
fotografie rozpoznane w kwerendzie
Cztery historyczne fotografie związane bezpośrednio z Scheuno i DSC
Pełne opisy zostały przywrócone. Reprodukcji nie kopiujemy bez potwierdzenia praw do ponownej publikacji.
ok. 1924
Elektrownia wodna przy Scheuno
Historyczna fotografia elektrowni wodnej na Nysie Łużyckiej w pobliżu Scheuno.
Prawa do wtórnej publikacji pliku nie są jednoznacznie opisane - materiał linkujemy zamiast kopiować.
1941
Lokomotywa DSC i Kurt Schmidt
Lokomotywa zakładowa na dworcu DSC Forst-Scheuno; źródło datuje fotografię na 1941 r.
Prawa do wtórnej publikacji pliku nie są jednoznacznie opisane - materiał linkujemy zamiast kopiować.
1939-45
Arbeitsbuch Henryka Płaskowskiego
Dokument osobowy człowieka opisywanego w lokalnym źródle jako pracownik przymusowy DSC Forst-Scheuno.
Prawa do wtórnej publikacji pliku nie są jednoznacznie opisane - materiał linkujemy zamiast kopiować.
czas wojny
Kurt Meier i polscy robotnicy przymusowi
Fotografia rozładunku rur z Kurtem Meierem i polskimi robotnikami przymusowymi, lokalizowana na wysokości Groß Bademeusel.
Prawa do wtórnej publikacji pliku nie są jednoznacznie opisane - materiał linkujemy zamiast kopiować.
Ważne: brak obrazu nie oznacza braku źródła. Cztery fotografie są opisane w materiałach projektu, lecz cudzych reprodukcji bez zgody nie dołączamy do paczki. Nie zastępujemy ich podobnymi zdjęciami ani grafiką generowaną.
ludzie i pamięć
Wspomnienia, dokumenty osobowe i świadkowie
Rozdzielamy źródła z epoki od późniejszych wspomnień i nie tworzymy brakujących cytatów.
fotografia · 1941Kurt Schmidt
Maszynista w kabinie lokomotywy Diesla na zakładowym dworcu DSC. Zidentyfikowano także nagranie jego wspomnień z 1993 r.; ponieważ projekt nie ma transkrypcji, nie cytujemy go z pamięci.
fotografia · okres wojnyKurt Meier
Właściciel firmy budowlanej, drugi od lewej podczas rozładunku rur przez polskich robotników przymusowych w rejonie Groß Bademeusel. To inna osoba niż Kurt Schmidt.
akta i dokumentyHenryk Płaskowski i Ruth Heimann
Arbeitsbuch Płaskowskiego dokumentuje pracownika przymusowego DSC. Akta BLHA 29 LGgef Guben 245 dotyczą Ruth Heimann, skazanej w 1942 r. za odmowę pracy w DSC Forst-Scheuno.
Dalsze głosy: Scholz przytacza relacje cudzoziemskich pracowników, w tym Belga z numerem obozowym 321 i baraku 450, oraz pięć innych relacji świadków. Nadja Listopadowa pojawia się w materiale osobowym. Gdy brakuje oryginału lub pełnej transkrypcji, strona wyraźnie to zaznacza.
Scheuno-Ost · korekta źródłowa
Nie jedna nazwa, lecz kilka warstw dokumentacji
Nowa wersja usuwa wcześniejsze zdanie, że „Scheuno-Ost” nie jest potwierdzone. Opracowanie Jürgena Scholza pozwala rozdzielić nazwy i ich podstawę.
katalog Bundesarchiv
Forst: Frauenlager Scheuno
BArch R 121/5579, 1945. To nazwa jednostki archiwalnej w kontekście Lagerbauten.
Rekord →
dokumenty pracownika · 1945
Bereitschaftslager Scheuno-Ost
Według opracowania Scholza tak brzmiała oficjalna nazwa na dokumentach belgijskiego robotnika pomocniczego.
inne nazwy w źródłach
Heidelager / Lager Scheuno
Występują równolegle, lecz nie da się bezpiecznie stwierdzić, czy oznaczają ten sam obóz, części kompleksu czy kolejne nazwy.
Co jeszcze wynika z opracowania Scholza: „Barackenstadt” planowano na około 1000 osób; rok po wybuchu wojny przebywało tam ok. 540 polskich robotników cywilnych. Belgijski świadek opisywał poza ogrodzeniem zakładu osobne baraki dla francuskich jeńców, deportowanych Ukrainek i Polaków oraz niemieckich robotników przymusowo skierowanych do pracy. Inny dokument pozwala zidentyfikować Belga z numerem obozowym 321, mieszkającego w baraku 450, któremu 1 lutego 1945 r. udzielono przepustki do miasta.
Relacje świadków są oznaczane jako relacje, a nie jako plan geodezyjny. Nie łączymy automatycznie wszystkich nazw obozowych w jeden obiekt.
fotografia lotnicza DSC
Cztery kluczowe serie wskazane przez G.E.O.S.
Ekspertyza z 1995 r. wykorzystała fotografie z 1944, 1945, 1953 i 1992 r. do odtwarzania zmian terenu dawnego kompleksu.
Royal Air Force
VIII 1944
Stan kompleksu podczas produkcji wojennej.
niemieckie rozpoznanie
II 1945
Końcowa faza wojny tuż przed walkami o Nysę.
radzieckie zdjęcia
1953
Stan po wojnie, demontażu i przemianach terenu.
Color Infrared · CIR
1992
Ostatnia warstwa objęta cezurą. G.E.O.S. wskazuje ją wprost jako materiał do analizy badanego terenu.
1940 · Forst
Kolorowe slajdy i fotografie miejskie jako źródło kontekstu
Archiwum miejskie Forst posiada fotografie i pocztówki, a oficjalne wydawnictwo miasta publikuje m.in. zdjęcie Schlossplatz ok. 1940 r. autorstwa Wernera Lanze.
Dlaczego to ważne? Materiały miejskie nie są obrazami DSC, ale pokazują Forst w momencie, gdy budowano kompleks w Scheuno. To pozwala zachować rozdział pomiędzy historią miasta a historią tajnego zakładu. Otwórz oficjalne źródło miasta →
kartografia 1977-1992
Ostatnie warstwy przed końcem cezury
Późne mapy i zdjęcia lotnicze opisujemy z rozdzieleniem roku wydania, daty wykonania i daty stanu treści.
1977
GeoGREIF · Forst/Lausitz
TK25, sygn. 1011-34/43, 1:25 000.
GeoGREIF →
1990
SLUB · Forst (Lausitz)-Eulo
Arkusz M-33-6-C-a wydano w 1990 r.; opis katalogowy podaje stan mapy 1987.
SLUB →
1992
Nowa granica galerii
Materiały wykonane do 31.12.1992 r. są dopuszczalne. To włącza serię CIR używaną przez G.E.O.S.
1992 · CIR
Ostatnia warstwa galerii: fotografia barwna w podczerwieni
G.E.O.S. bezpośrednio podaje, że zdjęcia CIR wykonane w 1992 r. dokumentowały teren dawnego DSC. Oficjalna LGB potwierdza pierwszą pełną Landesbefliegung Brandenburgii 1991/1992, wykonywaną równolegle w czerni i bieli oraz Color-Infrared, w skali 1:10 000.
Co widać według G.E.O.S.? W analizie opisano dominację drzewostanu iglastego o różnym wieku, liczne powierzchnie bez roślinności związane z gospodarką leśną oraz zachowane budynki rozpoznawalne przez kontrast roślinności liściastej albo ciemne dachy. CIR nie jest zwykłym zdjęciem kolorowym - rejestracja bliskiej podczerwieni ułatwia analizę roślinności i zmian środowiskowych.
Ważne: dla konkretnej reprodukcji terenu DSC trzeba nadal ustalić numer klatki, dokładną datę nalotu i prawa do publikacji. Nie tworzymy zastępczego obrazu ani rekonstrukcji.
cezura
Co jest poza galerią
Granica dotyczy daty przedstawionego materiału, nie daty jego późniejszej digitalizacji.
1993 · film z Kurtem Schmidtem
Ważne świadectwo, lecz nagranie powstało już po cezurze 1992.
1995 · ekspertyza G.E.O.S.
Jest źródłem analitycznym, ale sama data opracowania nie jest datą historycznego obrazu w galerii.
Współczesne fotografie ruin
Nie są wykorzystywane jako materiał tej galerii.
Nowoczesne rekonstrukcje GIS
Mogą służyć analizie, ale nie udają historycznego obrazu.
źródła
Źródła i miejsca dalszej kwerendy
Lista łączy podstawę projektu, nowe znaleziska internetowe i katalogi, z których można pozyskiwać reprodukcje.
-
G.E.O.S. Ingenieurgesellschaft mbH, ekspertyza 30.11.1995
RAF VIII 1944, niemieckie rozpoznanie II 1945, radzieckie zdjęcia 1953 oraz fotografie CIR z 1992 r.; także kontekst obozowy i analiza krajobrazu.
/historia-regionu/dsc-forst/informacje-techniczne/zrodla/GEOS_Rokita_J_Preuss_1995.pdf -
Jürgen Scholz, Der Ausländereinsatz in Forst (Lausitz) 1939-1945
Podstawa korekty nazewnictwa Scheuno-Ost, danych o barakach, pracownikach i źródłach archiwalnych. -
Bundesarchiv / DDB, BArch R 121/5579
Forst: Frauenlager Scheuno, 1945.
https://www.deutsche-digitale-bibliothek.de/item/WG2TVVXP4LJ2437LMQE4QWBKOLAYPSX5 -
Deutsche Digitale Bibliothek / Landesarchiv NRW
Skośne fotografie lotnicze Forst 1929-1931, w tym RW 0229, 30096 i 30099; CC BY-SA 4.0.
https://www.deutsche-digitale-bibliothek.de/item/ZI6V5IDBGTAP7FMMXQYKK6VSEBKOHAUE -
Wikimedia Commons / Zeno
Forst Sorauerstraße 1917 i Berliner Platz 1919; public domain.
https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Forst_(Lausitz),_Brandenburg_-_Sorauerstra%C3%9Fe_(Zeno_Ansichtskarten).jpg -
SLUB Dresden
M-33-6-C-a Forst (Lausitz)-Eulo, wydanie 1990, stan 1987.
https://katalog.slub-dresden.de/id/0-1328000885 -
GeoGREIF, Universität Greifswald
Forst/Lausitz, 1977, TK25, sygn. 1011-34/43.
https://geogreif.uni-greifswald.de/search/?coll_id=115GeoGREIF%2F&map=overview&signatur=1011- -
LGB Brandenburg
Pierwsza Landesbefliegung 1991/1992; równoległe zdjęcia SW + CIR, 1:10 000.
https://geobasis-bb.de/lgb/de/geodaten/luftbilder/ -
Landesumweltamt Brandenburg, Naturschutz und Landschaftspflege 1/1992
Program kartowania biotopów na podstawie zdjęć CIR 1:10 000 - współczesne potwierdzenie zastosowania tej technologii.
https://lfu.brandenburg.de/sixcms/media.php/9/Heft%20N%26L_1_1992.pdf -
Stadt Forst / Stadtarchiv
Fotografie historyczne miasta, w tym publikowane ujęcia około 1940 r.
https://www.forst-lausitz.de/amtsblatt-fuer-die-stadt-forst-lausitz-teil-2.130573.htm -
NCAP / Bundesarchiv / archiwa polskie
Dalsza kwerenda oryginalnych zdjęć lotniczych i praw publikacji.
https://ncap.org.uk/