Kolejka leśna hrabiów von Brühl

Kolej w służbie lasu

W rozległych lasach dawnej stanowej posiadłości Forst–Pförten (Forst–Brody), należącej do rodziny von Brühl, działała w XX wieku kolejka leśna. Ten mało znany system transportowy obsługiwał gospodarkę leśną na obszarze pomiędzy dzisiejszymi Brodami, Tuplicami i terenami na wschód od Forst. Był częścią infrastruktury gospodarczej majątku, a nie publiczną linią pasażerską.

Według regionalnych opracowań kolejkę uruchomiono w 1923 roku, a sieć torowisk osiągała około 40 kilometrów długości. Obejmowała lasy między Tuplicami (Teuplitz), Brodami (Pförten), Forst–Berge a Mehlen. Jej podstawowym zadaniem był przewóz drewna i materiałów związanych z pracami leśnymi.

Wąski tor i niewielkie parowozy

Była to kolej wąskotorowa o rozstawie szyn 600 mm. W opracowaniach regionalnych wskazuje się wykorzystanie parowozów typu Brigadelok – niewielkich lokomotyw kojarzonych z niemieckimi kolejami polowymi okresu I wojny światowej. Lekka konstrukcja toru pozwalała prowadzić go przez kompleksy leśne i dopasowywać sieć do potrzeb transportowych.

Przystanek w historii Jagdstern

Kolejka docierała także do Jagdstern – dawnego leśnego miejsca spotkań i polowań, przy którym znajdowały się budynek myśliwski, leśniczówka i zabudowania pomocnicze. Istnienie połączenia w tym rejonie potwierdza oficjalny materiał historyczny miasta Forst, „Auf den Spuren des Grafen Brühl”.

Co pokazuje historyczna mapa?

Na udostępnionej historycznej mapie lasów posiadłości Forst–Pförten czerwonymi liniami zaznaczono przebieg torowisk kolejki, zgodnie z opisem przekazanym wraz z materiałem. Przedstawiona sieć rozgałęziała się w różnych częściach kompleksu leśnego, ukazując skalę dawnego systemu transportowego. Jest to punkt wyjścia do dalszego porównania dawnych tras ze współczesnymi mapami i numerycznym modelem terenu.

Po kolejce zachowało się niewiele widocznych śladów. Regionalni badacze wskazują, że w terenie można jeszcze odnaleźć odcinki dawnych tras i miejsca przeładunku. Ich identyfikacja wymaga jednak szczegółowych badań terenowych i analizy źródeł kartograficznych.

Fundacja Rokita dokumentuje zapomniane elementy historii regionu Brodów, Forst i dawnych terenów nad Nysą Łużycką. Poznanie dziejów kolejki leśnej pozwala lepiej zrozumieć, jak wykorzystywano i zagospodarowywano rozległe lasy dóbr von Brühl jeszcze przed 1945 rokiem.

Źródła i dalsza lektura

1. Zeitzeugen Forst/Lausitz, „Die Waldeisenbahn in der großen Pförtener Heide” – źródło regionalne wskazane w przekazanym opracowaniu dla daty 1923, około 40 km torów, rozstawu 600 mm, lokomotyw Brigadelok i zachowanych śladów. Podczas ponownej kontroli linku 28 października 2026 r. treść forum nie była publicznie dostępna.
2. Stadt Forst (Lausitz), „Auf den Spuren des Grafen Brühl”, część „Jagdstern” – potwierdzenie kolejki docierającej do tego miejsca.
3. Friedemann Tischer, Die Eisenbahn Weißwasser–Muskau–Teuplitz–Sommerfeld und die Waldbahn der Standesherrschaft Forst–Pförten, Weißwasser 2022 – publikacja specjalistyczna wskazana w regionalnej bibliografii.
4. „Bahngeschichte im westlichen Kreis Sorau” – zestawienie historyczne oparte między innymi na pracy Friedemanna Tischera.

Wróć do działu →